رابط کاربری چیست؟ تفاوت آن با تجربه کاربری چیست؟

رابط کاربری چیست

اول از همه بگویم که «رابط کاربری چیست» یک تیتر مرتبط با وبسایت و اپلیکیشن است. منظورمان از کاربر هر کسی است که قرار است از یک وبسایت دیدن کند یا از یک اپلیکیشن استفاده نماید.

خود ما از وبسایت ها و اپلیکیشن های زیادی استفاده کرده ایم. همین الآن اگر از ما بپرسند کدام وبسایت طراحی زیبایی داشت و به دل مان نشست، اسمش را به یاد داریم. این وبسایت توانسته ارتباط خوبی با ما برقرار کند. یا اگر از ما بپرسند کار کردن با کدام اپلیکیشن برای ما راحت بوده است، یک اپلیکیشن با کارکرد راحت را نام می بریم.

وقتی قرار است یک وبسایت یا یک اپلیکیشن به دنیا بیاید، اول یک برنامه نویس کامپیوتری برنامه می نویسد. یا به قول خود این متخصصین کامپیوتر «کد می زند». اگر کدهای برنامه کامپیوتری را جلوی بقیه افراد بگذاریم که تخصصی در برنامه نویسی کامپیوتری ندارند، چیزی از آن سر در نمی آورند.

رابط کاربری چیست؟

رابط کاربری چیست؟

در همین جاست که رابط کاربری یا به اصطلاح انگلیسی آن User Interface مطرح می شود. برای این که افراد غیرمتخصص بتوانند از برنامه کامپیوتری یک وبسایت یا اپلیکیشن استفاده کنند، باید شکل ظاهری، متن و دکمه ای تعریف شود. به این ظواهر یک وبسایت یا اپلیکیشن یا بازی دیجیتال که ما در جلوی یک برنامه کامپیوتری می بینیم، رابط کاربری می گویند.

بسیاری از وقت ها به جای عبارت رابط کاربری از مخفف انگلیسی آن استفاده می شود: UI. UI همان رابط کاربری است اما گاهی بیشتر از عبارت فارسی آن به کار می رود.

UI همه آن چیزی است که در ظاهر از یک وبسایت یا اپلیکیشن یا موارد مشابه آنها می بینیم. همه رنگ ها، نوشته ها، تصاویر و همه این موارد رابط کاربری را تشکیل می دهند.

حالا ما وارد یک وبسایت می شویم. با دیدن رنگ ها و محل قرارگیری متن ها و کل ظاهر وبسایت حس خوبی نسبت به آن پیدا می کنیم. تا این جای کار از این وبسایت بسیار خوش مان آمده است.

قرار است در این وبسایت یک کار خاصی را به انجام برسانیم. بر اساس نوشته های موجود و راهنمای ظاهری مثلا دکمه ای که وجود دارد، روی بعضی از جاهای مشخص کلیک می کنیم.

اگر راهنمایی ها یعنی مجموعه متن و تصاویر به خوبی ما را برای انجام کار مورد نظر هدایت کنند، حس خوب ما کامل می شود. اگر بدون مشکل آن کار را به انجام برسانیم، دو خاطره خوب از این وبسایت در ذهن ما باقی می ماند:

  • از دیدن ظاهر وبسایت یا همان UI به اندازه زیاد لذت برده ایم
  • از کار کردن با وبسایت هم تجربه شیرینی به دست آورده ایم

بهترین وقت است که درباره تجربه کاربری بدانیم.

تفاوت رابط کاربری و تجربه کاربری چیست؟

تجربه کاربری چیست؟

تقریبا همه خوانندگان عزیزی که تا اینجای مطلب را از ابتدا خوانده اند متوجه شده اند که فرق زیادی بین تجربه کاربری و رابط کاربری وجود دارد. شاید هم به طور کامل آن را متوجه شده باشید. اما اجازه دهید یک بار با هم به صورت دقیق این تفاوت را مرور کنیم.

گفتیم که هر چیزی که در نگاه کردن به یک وبسایت، یک اپلیکشین یا یک بازی دیجیتال می بینیم، رابط کاربری است. از رنگ های متفاوتی که در صفحه نخست و بقیه صفحات استفاده شده، تا دکمه ها تا فونت ها تا تصاویر متحرک. همه و همه رابط کاربری هستند.

از لحظه ای که تماشا کردن تمام می شود و انجام برخی کارها در وبسایت یا اپلیکیشن آغاز می شود، دیگر همه چیز می شود: تجربه کاربری. در زبان انگلیسی به تجربه کاربری، عبارت User Experience اطلاق می شود. به همین دلیل برای راحتی کار از عبارت UX به جای تجربه کاربری استفاده می شود.

ارتباط بین رابط کاربری و تجربه کاربری چیست؟

حتما الآن در ذهن شما هم همین قضیه مطرح است که خب، ظاهر وبسایت تاثیر بسیار زیادی در چگونگی استفاده از آن دارد. به عبارت دیگر، اگر رنگ و طرح و متن خوب چیده شده باشد، کاربر راه خودش را به خوبی پیدا می کند. کاملا هم درست است.

با وجود این که دو عبارت متفاوت برای رابط کاربری و تجربه کاربری استفاده شده است اما در بسیاری از نقاط، مرز مشخصی بین این دو وجود ندارد. به همین دلیل هم تقریبا در بیشتر جاها UI و UX با هم دیده می شوند. اگر دقت کرده باشیم در بیشتر موارد که می خواهند به این موارد اشاره کنند از عبارت UI/UX استفاده شده است.

حالا که تفاوت آنها را خوب خوب فهمیده ایم، ببینیم ارتباط این دو تا را در یک جمله چطوری می توانیم تعریف کنیم:

رابط کاربری عالی یک عنصر ضروری برای ایجاد تجربه کاربری عالی است.

تجربه کاربری ناخوشایند یعنی بهبود رابط کاربری لازم است

همان طور که عالی بودن رابط کاربری باعث عالی شدن تجربه کاربری می شود، اگر کاربرها از تجربه خودشان در وبسایت یا اپلیکیشن شکایت دارند، باید برای رابط کاربری فکری بکنیم.

در تقریبا همه موارد برای حل مشکلات تجربه کاربری، لازم است رابط کاربری را بهبود ببخشیم. شاید با یک مثال بهتر بتوانیم این مورد را موشکافی کنیم.

فرض بگیریم دو آجر به ما داده اند. روی یکی نوشته UI و روی دیگری UX حک شده است. از ما خواسته اند این دو آجر را روی عرض و به حالت ایستاده نگه داریم. به قولی از ما خواسته شده هم UI و هم UX سرپا باشند. فقط یک حالت ممکن است این دو آجر را به هم تکیه دهیم.

رابط کاربری و تجربه کاربری همین نسبت را با هم دارند. یا هر دو سرپا و خوب هستند یا هر دو زمین افتاده.

اهمیت رابط کاربری در چیست؟

شاید اگر ده سال پیش این سوال را می پرسیدیم، به ما می گفتند «ظاهرش مهم نیست! فقط بتونه کارمون رو انجام بده! همین کافیه» به عبارت دیگر فقط تجربه کاربری اهمیت داشت. امروزه اوضاع بسیار متفاوت است.

در هر موضوعی که ما فکرش را بکنیم، چندین وبسایت یا اپلیکشن هستند که در حال ارائه همان اطلاعات یا خدمات هستند. رقابت، رابط کاربری را به اوج اهمیت رساند.

اگر رقابتی در کار نبود، شاید هنوز هم ظاهر وبسایت یا اپلیکیشن برای کاربر مهم نبود. با تنگاتنگ شدن رقابت بین کسب و کارها و مجموعه های دیجیتال اهمیت ظاهر برنامه های دیجیتال بیشتر و بیشتر شد.

اکنون این ظاهر وبسایت ها یا اپلیکیشن هاست که در نگاه اول کاربر را یک دل نه، صد دل عاشق خود می نماید. گاهی همان ابتدا با دیدن ظاهر نه چندان جذاب یک وبسایت آن را می بندیم و به سراغ گزینه بعدی در لیست جستجوی گوگل می رویم.

آفرینش رابط کاربری عالی، کاری که یک متخصص UI می داند

طبیعی است که مثل هر کار دیگری، برنامه ریزی و پیاده کردن یک UI دلپذیر هم به یک متخصص تمام عیارِ این فن نیاز دارد. شاید همه بدانند که چینش اجزای یک وبسایت چگونه باید باشد. اما به طور قطع، برای این که وبسایت یا اپلیکیشن در یک نگاه کاربر را شیدای خود کنند، به متحصصی نیاز داریم که علم وهنر را با هم داشته باشد.

از سوی دیگر، تجربه کاربری بسیار مهم است. اگرچه رابط کاربری زیبا باعث می شود، کاربر از وبسایت خوشش بیاید اما اگر این ظاهر فریبنده با تجربه شیرینی همراه نباشد، کاربر تن به جدایی می دهد.

به همین دلیل است که به طور معمول کارشناسان رابط کاربری در مورد تجربه کاربری هم اطلاعات زیاد باید داشته باشند. آنها باید در واقع متخصص UI/UX باشند. به عبارت دیگر، یک متخصص واحد باید بتواند مانند یک والد دلسوز هم از UI و هم از UX مراقبت کند و برای بالندگی بیشتر هر دوی آنها بکوشد.

البته این امکان هم وجود دارد که UI را به یک نفر بسپاریم و UX را به کارشناسی دیگر. اما اگر چنین شد این دو نفر باید با هم تعامل و درکِ متقابلِ عالی داشته باشند.

متخصص UX چه کار می کند؟

همان طور که کارشناس UI روی ظاهر کار تمرکز دارد، متخصص UX روی راهبری یک کاربر تمرکز دارد. شاید با یک مثال خوب بهتر بتوانیم این مورد را روشن کنیم.

یک اپلیکیشن ناوبری یا به زبان انگلیسی navigation را در نظر بگیریم. کار اصلی که این اپلیکیشن برای ما چیست؟ وقتی از مبدا به سمت مقصد راه می افتیم بدانیم که کجا باید بپیچیم، کجا باید دور کامل بزنیم. خلاصه ما را راهنمایی می کند که از چه راه هایی برویم که به مقصد برسیم.

برای انجام درست این کار باید کسی که متخصص نقشه و جغرافیای شهری و بین شهری است، این بخش را در دست داشته باشد.

اما این تصمیم که

  • محل وارد کردن مبدا و مقصد کجا باشد
  • دکمه کجا قرار بگیرد
  • اپلیکیشن نقشه را به صورت پیش فرض دو بعدی یا سه بعدی نشان بدهد مفهوم تر است،
  • سر تقاطع ها مانند تابلوهای کنار خیابان مسیر را نشان بدهد یا
  • اصلا یک راهنمای گفتاری داشته باشد که به صورت پیش فرض روشن باشد،

اینها به کسی نیاز دارد که بتواند خودش را جای راننده در نظر بگیرد یا احاطه کاملی روی رانندگی وسایط نقلیه گوناگون و ارتباط خوبی با این افراد داشته باشد.

این کارها وظیفه یک متخصص UX است که بداند کاربر این اپلیکیشن چه توقعی از کار کردن با این اپلیکیشن دارد.

حالا یک متخصص UI می تواند همه هنر و دانایی خود را به کار بگیرد تا آنچه کارشناس UX درخواست کرده را به شکلی چشم نواز ارائه کند. در عین حال می تواند از کارشناس UX هم کمک بگیرد. همان طور که گفتیم در بسیاری از موارد هم یک نفر می تواند هر دو کار را انجام می دهد.

حالا شاید بپرسید این علم و هنری که مدام ازش حرف می زنیم دقیقا چیست که یک متخصص UI باید داشته باشد.

 

یک کارشناس رابط کاربری باید چه توانایی هایی داشته باشد؟

شاید همه ما فکر کنیم که هر کس طراحی گرافیک می داند، می تواند به عنوان کارشناس UI فعالیت نماید. این طور نیست! البته شکی نیست که یک گرافیست ابزار اولیه برای تبدیل شدن به یک متخصص UI را دارد.

یک طراح گرافیک با رنگ بندی آشناست، فلسفه استفاده از آنها را می داند، به اهمیت کنتراست واقف است و سایر مسایل علمی گرافیک را می داند. اما باید برای تبدیل شدن به کارشناس UI علم خود را در برخی زمینه ها افزایش دهد.

یک کارشناس رابط کاربری باید اجرای طراحی را با ابزاری مانند نمونه های زیر بداند:

  • فتوشاپ
  • ایلاستریتر

هر چه توانایی یک طراح UI در کار کردن با نرم افزارهای گوناگون بیشتر باشد، قادر خواهد بود که وبسایت یا اپلیکشین متفاوت تری را ایجاد کند.

دیگر یک کارشناس UI باید چه چیزی بداند؟ کدنویسی. نه این که کاملا به آن مسلط باشد، اما متخصص UI باید همه فن حریف باشد. باید با کدنویسی کامپیوتری در حدی که بتواند نقشه های خود را اجرایی نماید، تسلط داشته باشد.

چند نرم افزار برای طراحی UI/UX

شکی نیست که طراحی UI/UX به این مقاله محدود نمی شود. برای تکمیل این نوشته چند نمونه از نرم افزارهای دوست داشتنی طراحی UI/UX را نام می بریم:

  • Adobe XD که اگر به فتوشاپ و ایلاستریتر تسلط داریم برای کار کردن با آن نباید نگران باشیم
  • Sketch این نرم افزار افزونه هایی دارد که بسیار کاربردی است و همین امر باعث شده همچنان جایگاه خود را حفظ کند
  • Figma که با وجود داشتن نسخه آفلاین، بر خلاف دو مورد قبلی تحت وب هم هست. این نرم افزار امکان کار کردن مشترک و همزمان چند متخصص UI/UX را فراهم می کند.

چکیده

در این مقاله پس از توضیح این که رابط کاربری چیست، به تفاوت ها و ارتباط آن با تجربه کاربری پرداختیم. گفتیم که هر چه در ظاهر یک وبسایت، اپلیکیشن، بازی دیجیتال یا خلاصه هر برنامه می بینیم، رابط کاربری است. رنگ، فونت، طرح، دکمه، خلاصه هر چه در دید است، رابط کاربری محسوب می شود.

رابط کاربری صورت ظاهری کار است و در واقع، برنامه و کد کامپیوتری پشت هر برنامه را به تصویر می کشد.

از لحظه ای که کار کردن در هر برنامه دیجیتال آغاز می شود، تجربه کاربری نام دارد. مسلما تجربه کاربری و رابط کاربری ارتباط زیادی با هم دارند. در واقع، رابط کاربری جزیی از تجربه کاربری است و برعکس تجربه کاربری بر پایه رابط کاربری شکل می گیرد.

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

صفحه اصلیآکادمیتماسواتساپ